Motosiklet Genelgesi ve Denetimler: Kask, Eldiven, Yelek ve Cezalar

1. Hangi tarihte ne yayımlandı?

Motosiklet kuralları tek bir genelgede toplanmıyor. Zorunluluklar Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde, cezalar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yazıyor. İçişleri Bakanlığının genelgeleri ve eylem planları ise valiliklere, polise ve jandarmaya bu kuralların nasıl denetleneceğini söylüyor. Aşağıdaki liste bu üç türü tarih sırasıyla gösteriyor.

Genelgelerin tam metni bakanlığın sitesinde yok. 2021 genelgesiyle ilgili bilgiler, bakanlığın 16 Temmuz 2021 tarihli duyurusundan alındı.

• 16 Temmuz 2021: İçişleri Bakanlığı "Trafik Kazalarını Önleme Planı", "Kurban Bayramı Trafik Tedbirleri" ve "Motosiklet Kazalarını Önleme" konulu genelgeleri valiliklere gönderdi.
• 16 Ağustos 2022 (Resmî Gazete, sayı 31925): yönetmelikteki "reflektif işaret" ifadesi "reflektif kıyafet (yelek vb.)" oldu; sürücü ve yolcu gece yolculuklarında reflektif yelek veya benzerini giyecek.
• 12 Mart 2025: Bakan Ali Yerlikaya Motobike İstanbul 2025 fuarında "Bir Kural 1 Ömür" motosiklet eylem planını ve ceza taslağını açıkladı.
• 15 Mayıs 2025 (Resmî Gazete, sayı 32901): Karayolu Taşıma Yönetmeliği değişikliği kurye işletmelerine koruyucu ekipman sağlama ve kask ile yeleğe "KURYE" yazdırma yükümlülüğü getirdi.
• 4 Kasım 2025 (Resmî Gazete, sayı 33067): motosiklet sürücüsü ve yolcusuna koruyucu eldiven zorunluluğu geldi.
• 27 Şubat 2026 (Resmî Gazete, sayı 33181): 12 Şubat 2026'da kabul edilen 7574 sayılı Kanun kask, akrobatik sürüş ve diğer ihlallerin cezalarını yeniden belirledi.
• 1 Eylül 2026: Bakan Mustafa Çiftçi 2025 eylem planının sonuçlarını değerlendirdi ve 2026-2027 Motosiklet Denetimleri Eylem Planını duyurdu.

2. 2021 motosiklet genelgesi ne istedi?

Bakanlığın duyurusuna göre genelgeler, ölümlü ve yaralanmalı kazaları azaltmak için etkin ve yoğun denetim istedi; emniyet kemeri ve kask kullanımı ile bilgilendirme çalışmalarının önemini vurguladı. Valilerin başkanlığında polis, jandarma, belediye, sağlık ve milli eğitim temsilcilerinden oluşan komisyonlar 180 günlük bir kaza önleme planı hazırlayacaktı. Bu planın başlıkları arasında aşırı hız, kask kullanımı ve "motosiklet/motorlu bisiklet kullanımı" da vardı.

Aynı dönemde bakanlık "Yol Ver Hayata" kampanyasını başlattı. Kampanya görsellerinden biri "kaskınla yol ver hayata" sloganını taşıyordu. Duyuruya göre hedef, 2021-2030 arasında trafik kazası ölümlerini yüzde 50 azaltmak.

3. 2025 ve 2026-2027 eylem planları

Bakan Yerlikaya 12 Mart 2025'teki sunumda motosiklet sayısının son altı yılda 3,3 milyondan 6,3 milyona çıktığını söyledi. Aynı sunuma göre motosiklet denetimi 2024'te bir önceki yıla göre yüzde 114 arttı, kask cezaları yüzde 115 arttı. Bakanlığın paylaşımına göre 2024'te 1 milyon 261 bin 162 motosiklet sürücüsüne kask takmadığı için işlem yapıldı. 1 Ocak ile 21 Mayıs 2025 arasında ise kask kullanmayan sürücü ve yolculara 475 bin 976 işlem yapıldı.

Bakan Çiftçi 1 Eylül 2026'daki toplantıda 2025 planının eğitim, kampanya, denetim ve mevzuat olmak üzere dört eksende ve 28 paydaş kurumla yürütüldüğünü söyledi. Denetimlere sivil ekipler ve trafik dışındaki birimler de katıldı, Kent Güvenlik Yönetim Sistemleri daha çok kullanıldı. 2026-2027 planı 1 amaç, 4 hedef ve 34 performans göstergesinden oluşuyor ve 26 paydaş kurumla yürütülecek. Bakana göre 2020-2025 arasında motorlu taşıt sayısı yüzde 39,2, motosiklet sayısı yüzde 102,4 arttı.

4. Zorunlu ekipman: kask, gözlük, eldiven, yelek

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 150. maddesi ve ekindeki 1 sayılı cetvel, motosiklet sürücüsü ve yolcusu için koruyucu donanımı sayıyor. Kural, sürücüsü ve yolcusu bir çerçeve veya karoserle korunan motosikletler ile üç tekerlekli yük motosikletlerine uygulanmıyor.

Kaskın yalnız başında durması yetmiyor; yönetmelik "takmaları ve bağlamaları" diyor ve kanun usulüne uygun kullanılmayan koruyucuyu hiç kullanılmamış sayıyor. Çene kayışı açık kask, cezada kasksızla aynı. Kask ve sertifika seçimi için kask rehberine, eldiven için eldiven rehberine bakabilirsin.

• Kask: sürücü ve yolcu için, ECE R 22 regülasyonuna uygun, takılmış ve bağlanmış
• Koruma gözlüğü: sürücü için; kaskta vizör varsa ayrıca aranmıyor
• Koruyucu eldiven: sürücü ve yolcu için, TS EN 13594 standardına uygun (4 Kasım 2025'ten beri)
• Reflektif kıyafet (yelek vb.): sürücü ve yolcu için, gece yolculuklarında (16 Ağustos 2022'den beri)

5. Yolcu taşıma ve sürüş kuralları

2918 sayılı Kanun'un 66. maddesine göre sepetsiz motosiklette sürücünün arkasında yeterli bir oturma yeri yoksa yolcu bindirilemez ve tescil kaydında yazandan fazla kişi taşınamaz. Fazla yolcular, giderleri sürücüye ait olmak üzere en yakın yerleşim yerinde indirilir. Motosiklet sürücüsü aracını sürekli iki elle sürmek zorunda. Motosikletlerin yaya yollarında ve bir şeritte ikiden fazla yan yana sürülmesi yasak.

Kanun 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu donanımı kullanmasını sağlama yükümlülüğünü sürücüye veriyor. Çocuğu kasksız veya donanımı usulüne uygun takılmadan taşıyan sürücüye 5.000 TL idari para cezası uygulanıyor.

7574 sayılı Kanun 66. maddeye akrobatik sürüş yasağı ekledi. İzinli gösteriler dışında tek teker üzerinde, selede yatarak veya ayakta, aracı kendi etrafında döndürerek ya da tekeri kaydırarak sürmek yasak.

6. Cezalar: kanunda bugün ne yazıyor?

Aşağıdaki tutarlar, 7574 sayılı Kanunla değişen 2918 sayılı Kanun'un Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metninden alındı. Kanun 27 Şubat 2026'da yürürlüğe girdi. İdari para cezaları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesine göre her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. Bu yüzden 2027 ve sonrasında tutarlar daha yüksek olur; ödeme belgesindeki tutar esastır.

Mart 2025'te açıklanan taslaktaki rakamlar ile kanunlaşan rakamlar aynı değil. Örneğin taslakta ilk kask ihlali için 1.500 TL, akrobatik sürüş için 47 bin TL deniyordu; kanunda bunlar 2.500 TL ve 46.000 TL. Haberlerde taslak rakamlarını görürsen kanun metnine bak.

Kanunun geçiş hükmüne göre 27 Şubat 2026'dan önceki ihlaller, kask cezasının tekrarlanma hesabında dikkate alınmıyor. Eldiven ve yelek kanunda ayrıca adıyla sayılmıyor; kanun, yönetmelikte belirlenen "diğer koruyucu sistemler" ile ilgili bende uymayanlar için 1.000 TL öngörüyor.

• Kask veya koruma gözlüğü kullanmamak (sürücü ya da yolcu): 2.500 TL; son ihlalden geriye bir yıl içinde ikinci ihlalde 5.000 TL, üçüncü ve sonrakilerde her seferinde 10.000 TL
• Yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemleri kullanmamak: 1.000 TL
• 15 yaş altı çocuğun koruyucu donanım kullanmadan taşınması: sürücüye 5.000 TL
• 66. maddenin (a)-(e) bentleri (yaya yolunda sürme, ikiden fazla yan yana sürme, iki elle sürmeme, uygun oturma yeri olmadan yolcu taşıma): 5.000 TL
• Akrobatik sürüş: 46.000 TL, sürücü belgesi 60 gün geri alınır, araç 60 gün trafikten men edilir; beş yıl içinde ikinci kez belgesi alınanın belgesi iptal edilir
• Koruyucu donanım ihlali nedeniyle işlem yapılan motosiklette sürücü ve yolcu, eksik donanımı takmadan yola devam edemez

7. Moto kuryeler için ek kurallar

15 Mayıs 2025 tarihli Karayolu Taşıma Yönetmeliği değişikliğine göre P1 ve P2 yetki belgesi sahibi kurye işletmeleri, çalıştırdıkları kuryelere ilgili mevzuata uygun koruyucu ekipman sağlamak ve kullanılmasını takip etmek zorunda. Bu ekipman içindeki reflektif yelek ve kaskın üzerine "KURYE" yazısı ile firmanın U-Net numarası görünür şekilde yazdırılacak. Bu yükümlülüklere uymayan işletmeye uyarma verilir.

Bakan Yerlikaya'nın Mart 2025'te açıkladığı verilere göre 2024'te moto kuryelerin karıştığı 22 bin 545 kaza oldu ve bu kazalarda 76 kişi hayatını kaybetti. Kuryelerin çalışma koşulları ve belgeleri için kurye rehberimize bakabilirsin.

8. Yola çıkmadan kontrol listesi

Denetimde bakılan şeyler, aynı zamanda düşüşte seni koruyan şeyler. Aşağıdaki liste yönetmelikteki zorunlulukları ve kanundaki ceza maddelerini bir araya getiriyor. Zorunlu olmayan ama faydalı ekipman (mont, pantolon, bot, sırt koruma) için yeni başlayanlar ekipman rehberine bakabilirsin.

• Kask ECE R 22 etiketli mi, çene kayışı bağlı mı? Yolcunun kaskı da öyle mi?
• Vizör yoksa koruma gözlüğü var mı?
• Sürücü ve yolcuda TS EN 13594 etiketli motosiklet eldiveni var mı?
• Gece yola çıkıyorsan sürücü ve yolcuda reflektif yelek veya benzeri kıyafet var mı?
• Yolcu için arkada ayrı oturma yeri var mı, ruhsatta yazan kişi sayısını aşıyor musun?
• Yolcu 15 yaşından küçükse kaskı ve eldiveni doğru takılı mı?
• Kuryeysen kask ve yelekte "KURYE" yazısı ile U-Net numarası var mı?
• Ehliyet sınıfın motosikletin kW değerine uygun mu? (ehliyet rehberine bak)