Reflektörlü Yelek ve Görünürlük Standartları: EN 17353 ve EN ISO 20471

Görünürlük neden bu kadar önemli?

Motosiklet trafikte dar ve küçük bir silüettir; kavşakta dönen ya da şerit değiştiren bir sürücü seni görmediği için önüne çıkabilir. İngiltere'nin resmi trafik kuralları rehberi Highway Code, gündüz açık renkli kask ve floresan giysi ya da şerit, karanlıkta ise reflektif giysi ya da şerit kullanmayı önerir; aynı yerde, bu önlemlere rağmen diğer sürücülerin seni görmemiş ya da hızını yanlış tahmin etmiş olabileceği de hatırlatılır.

Yeni Zelanda'nın Auckland bölgesinde yapılan ve 2004'te BMJ'de yayımlanan vaka-kontrol çalışmasında, herhangi bir reflektif veya floresan giysi giyen motosiklet sürücülerinde kazaya bağlı yaralanma riski, diğer etkenler hesaba katıldıktan sonra yüzde 37 daha düşük bulundu. Aynı çalışmada beyaz kask, siyah kaska göre yüzde 24 daha düşük riskle ilişkili çıktı. Bu bir gözlem çalışmasıdır ve tek başına neden-sonuç kanıtı değildir, ama görünürlüğün önemsiz olmadığını açıkça gösterir.

Floresan ve retroreflektif: gündüz ve gece farkı

Floresan zemin kumaş (neon sarı, turuncu-kırmızı, kırmızı) gün ışığında çevresinden daha parlak görünür; karanlıkta ise kendi başına bir işe yaramaz. Retroreflektif bant ise üzerine düşen ışığı geldiği yöne, yani aracın farına ve sürücünün gözüne geri gönderir. Highway Code'un ifadesiyle reflektif giysi, diğer araçların farından gelen ışığı yansıttığı için seni daha uzak mesafeden görünür kılar.

Bu yüzden yalnız floresan bir yelek gece, yalnız reflektif şeritli koyu bir mont da gündüz yetersiz kalır. Hem gündüz hem gece trafikte olan biri için doğru çözüm, ikisini birlikte taşıyan üründür.

• Gündüz ve alacakaranlık: floresan zemin
• Gece ve far altında: retroreflektif bant
• Her saatte trafikte olan için: ikisi birlikte

EN 17353:2020: tip A, B ve AB

EN 17353:2020, orta risk durumları için geliştirilmiş görünürlük ekipmanı standardıdır ve eski EN 1150 ile EN 13356 standartlarının yerini almıştır. Kapsamı düşük hızlı yollarda koşu, bisiklet veya yavaş araçlarla çalışma gibi durumlardır. Ürünler kullanım koşuluna göre üç tipe ayrılır.

Standart; yüksek risk durumlarını (bunlar EN ISO 20471 kapsamındadır), kask, eldiven ve ayakkabı gibi baş, el ve ayağa özel ürünleri ve LED gibi aktif aydınlatmalı ekipmanı kapsamaz. Yani LED'li bir yelek, LED kısmı için bu standarda göre değerlendirilmez. EN 17353 ürünleri AB'nin 2016/425 sayılı KKD Tüzüğü'ne göre Kategori II'dir; CE işareti için onaylanmış kuruluş değerlendirmesi gerekir.

• Tip A: yalnız floresan malzeme; risk yalnız gündüz
• Tip B: yalnız retroreflektif malzeme; risk yalnız karanlıkta (B1 serbest asılı, B2 yalnız kol/bacakta, B3 gövdede)
• Tip AB: floresan ve retroreflektif birlikte; gündüz, alacakaranlık ve gece

EN ISO 20471: sınıf 1, 2 ve 3

EN ISO 20471 yüksek risk ortamları için yüksek görünürlüklü iş giysisi standardıdır; yol çalışmaları ve trafiğe yakın işler bu kapsamdadır. Sınıf, giyside bulunması gereken en az floresan ve retroreflektif malzeme alanıyla belirlenir. Standart floresan zemin için üç renk tanımlar: sarı, turuncu-kırmızı ve kırmızı; malzemeler güneş ışığı ve yıkama sonrasında da test edilir.

Sınıf 1 ve sınıf 2 giysiler birlikte giyilerek daha yüksek bir sınıf elde edilebilir; örneğin bir yelek ile reflektif bir pantolonun birlikte sertifikalandığı durumlar vardır. Bunu etiketteki birlikte sertifikalandırma bilgisinden kontrol etmek gerekir.

• Sınıf 1: en az 0,14 m² floresan, 0,10 m² retroreflektif
• Sınıf 2: en az 0,50 m² floresan, 0,13 m² retroreflektif
• Sınıf 3: en az 0,80 m² floresan, 0,20 m² retroreflektif

Motosikletli için hangisi uygun?

İki standart da motosiklet için yazılmamıştır; ikisi de yalnızca görünürlüğü ölçer, sürtünme veya darbe dayanımını test etmez. Yelek, EN 17092 sertifikalı mont ve pantolonun yerine geçmez; onların üzerine giyilen bir tamamlayıcıdır.

EN 17353'ün kapsamı açıkça orta risk ve düşük trafik hızlarıdır. Şehirlerarası yolda, gece veya yüksek hızlı trafikte daha çok floresan ve reflektif alan sunan EN ISO 20471 sınıf 2 veya 3 bir ürün daha güçlü bir seçimdir. Şehir içinde kısa yolculuklarda EN 17353 tip AB bir yelek de gündüz ve geceyi birlikte karşılar. Tip A veya tip B tek başına motosiklet için eksik kalır, çünkü sürüş koşulun gün içinde değişir.

Türkiye'de reflektif yelek zorunlu mu?

16 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği değişikliğiyle, Yönetmeliğe ekli 1 sayılı cetvelde bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet için teçhizat 'reflektif kıyafet (yelek vb.)' olarak tanımlandı. Aynı değişiklikle sürücülerin ve taşınıyorsa yolcuların gece seyahatlerinde görünürlüklerini sağlayacak şekilde reflektif yelek veya benzeri kıyafet giymesi istendi. Daha önceki metin, giysiye reflektif işaret takmayı da yeterli sayıyordu.

Yönetmelik metni belirli bir standart (EN 17353 veya EN ISO 20471) ya da sınıf belirtmiyor ve 'yelek vb.' ifadesini kullanıyor; yani metne göre zorunluluk gece seyahatleri için ve kıyafetin reflektif olmasıyla ilgili. Reflektif panelli bir montun bu şartı karşılayıp karşılamadığı ve denetimde nasıl yorumlandığı konusunda resmi bir açıklama bulamadık. 4 Kasım 2025'teki eldiven değişikliği bu hükmü değiştirmedi. Mevzuat değişebileceği için güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol etmeni öneririz.

Kuryeler için öneriler

Kurye günün her saatinde, sık dur-kalk ve kavşak geçişiyle trafikte olduğu için tip A veya tip B yerine floresan ve retroreflektif malzemeyi birlikte taşıyan bir ürün seçmeli: EN 17353 tip AB ya da EN ISO 20471 sınıf 2 veya 3. Gece çalışıyorsan Türkiye'deki yönetmelik gereği reflektif kıyafet zaten zorunludur.

Sırt çantası veya kutu yeleğin arka kısmını kapatabilir; arkadan gelen araç için görünür yüzey çoğunlukla çantadır. Çanta veya kutunun üzerinde de reflektif bant olması bu boşluğu kapatır. Floresan kumaş güneş ve yıkamayla solar, reflektif bant da zamanla aşınır; etiketteki yıkama sayısı sınırına uy ve rengi belirgin şekilde solmuş yeleği yenile.

Seçim kontrol listesi

Bir görünürlük yeleği alırken etiket ve kullanım kılavuzu en güvenilir bilgi kaynağıdır. Satış sayfasındaki 'reflektörlü' ifadesi tek başına bir standart anlamına gelmez.

• Etikette EN 17353 (tip AB) veya EN ISO 20471 (sınıf 2 ya da 3) ve CE işareti var mı?
• Hem floresan zemin hem retroreflektif bant var mı?
• Mont üzerine giyildiğinde rüzgarda dalgalanmayacak şekilde ayarlanabiliyor mu?
• Fermuar veya cırt, eldivenle açılıp kapanabiliyor mu?
• Sırt çantası veya kutu kullanıyorsan arkada görünür alan kalıyor mu?
• Etikette azami yıkama sayısı yazıyor mu, sen bu sınıra yakın mısın?
• Kaskın açık renkli mi? Görünürlük yalnız yelekten gelmez.