Kışın Motosiklet Sürüşü: Güvenlik ve Teknik

Önce karar: bugün sürülür mü?

İngiltere'nin ileri sürüş eğitimi veren kuruluşu IAM RoadSmart, yalnız çıkış noktasındaki değil varış noktasındaki ve yolda olacağın saatlerdeki sıcaklığa da bakmayı, 5°C'nin altında ise motosikleti evde bırakmayı öneriyor. Michelin de motosiklet lastikleriyle kar ve buzda sürüşü önermediğini açıkça yazıyor; iki tekerlekte asıl sorun yalnız tutuş değil, dengedir.

Kar yağmışsa veya gece don bekleniyorsa sabahın ilk saatleri en riskli zamandır: gündüz eriyen su gece yeniden donar. İşin gereği sürmen gerekiyorsa (kuryeler gibi), aşağıdaki teknikler riski azaltır ama ortadan kaldırmaz.

Soğuk lastik ve lastik basıncı

Her lastiğin en iyi çalıştığı bir sıcaklık aralığı vardır. Michelin, kış koşullarında kauçuğun soğukla sertleştiğini ve tutuşunun azaldığını, bu ideal sıcaklığa ulaşmanın ve onu korumanın zor, hatta imkansız olabileceğini belirtiyor. Bu yüzden ilk kilometrelerde ani fren, sert gaz ve derin yatışlardan kaçın; lastiğin ısındığını varsayma.

Lastik basıncı havayla birlikte düşer. Basıncı lastikler soğukken ölç: Michelin'e göre bu, en az iki saat çalışmamış ya da düşük hızda 3 km'den az gitmiş lastik demektir. Kontrolü iki haftada bir ve uzun yoldan önce yap, motosiklet üreticisinin önerdiği değeri kullan ve sıcak lastikten hava indirme. Kışın basıncı 'daha çok tutsun' diye kendi başına düşürmek doğru değildir; değer üreticinin kılavuzundan gelir.

Gizli buz: köprüler, gölgeler, kavşaklar

Siyah buz ya da gizli buz, asfaltın üzerinde neredeyse görünmeyen ince bir buz tabakasıdır; çoğu zaman yol sadece ıslak görünür. Köprüler ve üst geçitler, alttan ve üstten soğuk havaya açık oldukları için çevredeki yoldan önce donar. Gün boyu güneş almayan gölgeli virajlar, orman içi yollar ve dere yatakları da aynı riski taşır.

Highway Code, buzlu yolda ani hareketlerden kaçınmayı, düşük hızda ve olabildiğince yüksek viteste gitmeyi, gaz ve freni çok yumuşak kullanmayı ve frenlemeyi virajdan önce, düz yolda bitirmeyi öğütler. Yol koşullarının kısa mesafede değişebileceğini de ayrıca hatırlatır. Buz şüphesi olan bir yüzeyde fren yapmak yerine motosikleti dik ve sabit gazda geçirmek daha güvenlidir.

• Köprü ve üst geçide girmeden önce yavaşla
• Gölgeli virajları buzlu kabul et
• Kavşaklarda ve dönüşlerde ekstra dikkatli ol
• Buz üzerinde fren, gaz ve direksiyon hareketini en aza indir

Yol çizgileri, rögar kapakları ve tuz

Boyalı yol çizgileri, rögar ve ızgara kapakları, yaya geçitleri ve metal derz bantları soğuk ve ıslakken çevresindeki asfalttan çok daha kaygandır. Bunları mümkünse dik açıyla ve motosiklet dikken geç; özellikle yatışta veya fren yaparken üzerlerine basma. Yolda yakıt ve yağ lekesine de dikkat et.

Tuzlanmış yol buzlanmayı azaltır ama tamamen engellemez. Highway Code, tuz veya buz çözücü serpen araçları sollarken özellikle motosiklet ve bisikletlilerin dikkatli olmasını ister; savrulan tuz ve çakıl hem tutuşu hem görüşü etkiler.

Takip mesafesi ve fren

Highway Code'a göre buzlu veya karlı havada duruş mesafesi kuru yola göre on kata kadar uzayabilir. Bu yüzden öndeki araçla aranı yazın bıraktığından çok daha fazla aç. Motosikletin lastik temas yüzeyi otomobilden küçük olduğu için tutuşu genellikle öndeki araçtan önce kaybedersin.

Fren ve gazı kademeli kullan, vites küçültmeyi de ani yapma: arka tekerin aniden kilitlenmesi ıslak ve soğuk yolda kaymaya yol açabilir. ABS ve çekiş kontrolü yardımcıdır ama fiziği değiştirmez.

Vizör buğusu ve görüş

Soğukta nefesin vizörün iç yüzeyinde hemen yoğuşur. Pinlock gibi buğu önleyici iç ekranlar, nem tutan yüzeyleri ve vizörle aralarında kalan hava boşluğu sayesinde iç yüzeyin buğulanmasını engeller. IAM RoadSmart da kışın vizörün temiz ve çiziksiz olmasını, buğu önleyici sprey veya iç ekran kullanmayı öneriyor.

Buğu varsa vizörü sürüş sırasında aralamak kısa süreli bir çözümdür ama yüze soğuk hava ve yağmur alırsın. Gece ve alacakaranlıkta koyu vizör kullanma; kış günlerinde akşam erken karardığı için çıkışta gündüz olsa bile dönüşte şeffaf vizör gerekebilir.

Rüzgar soğuğu: eller ve vücut ısısı

Rüzgar soğuğu (wind chill), rüzgarın açık deriden ısı çekme hızına göre hissedilen sıcaklıktır. IAM RoadSmart'ın örneğiyle 4°C hava, saatte 60 mil (yaklaşık 97 km) hızda -5°C gibi hissedilebilir. ABD Ulusal Meteoroloji Servisi'ne göre donma (frostbite) için gerçek hava sıcaklığının sıfırın altında olması gerekir; ama hava sıfırın üzerindeyken de soğuğa uzun maruz kalmak hipotermiye yol açabilir.

Soğuk en önce elleri etkiler: parmaklar uyuşunca fren ve debriyaj kolunu hissetmek zorlaşır. Vücut sıcaklığını korumak için kan akışını azaltınca dikkat de düşer; IAM RoadSmart soğukta konsantrasyonun hızla zayıfladığını belirtiyor. İliklerine kadar üşümeyi bekleme; sık mola ver, sıcak bir yerde ısın. Isıtmalı eldiven ve elcik ısıtıcı bu sorunu azaltır; ekipman seçimini kışlık ekipman rehberinde anlattık.

• Yolda olacağın tüm saatlerin sıcaklığına bak
• Parmakların uyuşmaya başladıysa mola ver
• Dikkatinin dağıldığını fark edersen dur ve ısın

Kısa gün, düşük güneş ve görünürlük

Kışın gün kısa olduğu için iş dönüşü çoğu zaman karanlıkta geçer ve yönetmelik gereği gece seyahatlerinde reflektif yelek veya benzeri bir kıyafet giymen gerekir. Gündüz farı her zaman açık tut.

Alçak kış güneşi yalnız seni kamaştırmaz. IAM RoadSmart eğitmenlerine göre güneş arkandayken kavşaktan çıkan bir sürücü sana doğru baktığında güneşe bakmış olur ve sen görünmez hale gelirsin. Buğulu camlı ve camını tam temizlememiş araçlara da fazladan alan bırak. Floresan ve reflektif ekipmanın farkını reflektörlü yelek rehberinde anlattık.

Kış bakımı: akü, soğutma sıvısı, zincir ve tuz

Soğuk havada akünün verebildiği güç düşer. Kurşun asit akülerde düşük şarjlı akünün elektroliti suya daha yakın olduğu için daha yüksek sıcaklıkta donar ve donma kasayı çatlatabilir; bu yüzden aküyü dolu tut, uzun süre kullanmayacaksan akıllı bir şarj cihazıyla koru. Lityum aküler donma noktasının altında şarj edilmemelidir; aküyü önce ılık bir ortama al.

Su soğutmalı motorlarda soğutma sıvısının antifriz oranı önemlidir: hazır karışım ürünler belirli bir sıcaklığa kadar donma koruması sağlar (ör. Motul Motocool Expert için -37°C). Hangi sıvının kullanılacağını ve değişim aralığını motosikletinin kullanım kılavuzundan kontrol et. Kalkıştan önce yakıt, yağ, su, ışıklar ve lastikleri hızlıca gözden geçir.

Yol tuzu suyla birleşince metali hızla aşındırır. Tuzlu yoldan sonra motosikleti mümkün olan en kısa sürede soğuk veya ılık suyla durula (sıcak su korozyonu hızlandırır), jant, salıncak, maşa altı, motor kapakları ve egzoz bağlantılarına odaklan, ardından kurula. Zincir kışın daha sık temizlik ve yağlama ister.

• Akü: dolu tut, uzun beklemede şarj cihazına bağla
• Soğutma sıvısı: donma koruma sınırını ve değişim aralığını kontrol et
• Tuz: sürüşten sonra durula ve kurula
• Zincir: tuz ve nemden sonra temizle ve yağla