Moto Kurye Kazaları: Rakamlar ve Ekipmanın Rolü

1. Kurye ölümleri: yıllara göre sivil toplum sayımları

Kuryelere özgü ölüm verisi, Türkiye'de resmi kurumlar tarafından değil, Kurye Hakları Derneği ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi gibi kuruluşlar tarafından basın taraması, sendika ve dernek bildirimleri ile sosyal medya üzerinden derleniyor. Dernek bu yüzden rakamları "en az" ibaresiyle veriyor; kayıt dışı çalışanlar ve haberi çıkmayan ölümler sayıma girmeyebilir.

Derneğin 2025 raporuna göre ölen kuryelerin yüzde 61'i 18–28 yaş aralığındaydı, aralarında 4 çocuk kurye vardı ve yaklaşık yarısı dijital platformlar için çalışıyordu. Rapora göre 2022'den bu yana 20 çocuk kurye çalışırken hayatını kaybetti. 2024 raporunda ise ölümlerin 26 ile yayıldığı, en fazla ölümün 19 kişiyle İstanbul'da yaşandığı belirtiliyor.

• 2022: en az 58 moto kurye (Kurye Hakları Derneği, 2023 raporunda aktarılan önceki yıl verisi)
• 2023: en az 68 moto kurye (Kurye Hakları Derneği, Ocak 2024)
• 2024: en az 63 moto kurye; 6'sı 16–18 yaşında, 19'u İstanbul'da (Kurye Hakları Derneği, Ocak 2025)
• 2025: en az 44 moto kurye; 4'ü çocuk, %61'i 18–28 yaşında (Kurye Hakları Derneği, Ocak 2026)
• Bağlam: İSİG Meclisi'ne göre 2025'te tüm sektörlerde en az 2.105 işçi çalışırken öldü
• 2025'teki düşüşün nedenini (gerçek azalma mı, sayım farkı mı) doğrulayan bir analiz bulamadık

2. Resmi veri: TÜİK motosiklet kaza istatistikleri

Kurye ayrımı yapmasa da en kapsamlı resmi veri TÜİK'in Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri. 2024'te trafik kazalarında 6.352 kişi öldü; bunların 1.229'u (yüzde 19,3) motosiklet sürücüsüydü ve 109.832 motosiklet sürücüsü yaralandı. 2025'te toplam ölü sayısı 6.035'e geriledi, ancak motosiklet sürücüsü ölümleri 1.334'e, yaralı motosiklet sürücüsü sayısı 130.578'e çıktı; ayrıca 191 motosiklet yolcusu hayatını kaybetti.

Bu artış, aynı dönemde motosiklet sayısının da hızla büyüdüğü hatırlanarak okunmalı: TÜİK'e göre trafiğe kayıtlı motosiklet sayısı 2024 sonunda 6,26 milyon, 2025 sonunda yaklaşık 7,1 milyondu. TÜİK 2025 verilerinde kusur dağılımında en sık kusur, "araç hızını yol, hava ve trafiğin gerektirdiği şartlara uydurmamak" oldu. Kuryelerin bu kazalar içindeki payını gösteren resmi bir veri yok.

• 2024 (TÜİK): 1.229 motosiklet sürücüsü öldü (tüm ölümlerin %19,3'ü), 109.832 yaralı
• 2025 (TÜİK): 1.334 motosiklet sürücüsü ve 191 yolcu öldü; 130.578 motosiklet sürücüsü yaralandı
• 2025 (TÜİK): toplam 6.035 ölü; bir önceki yıla göre %5 azalma

3. Kask: kanıtı en güçlü ekipman

Motosiklet ekipmanları içinde etkisi en iyi belgelenmiş olanı kask. Cochrane'in 2008'de yayımlanan ve 61 gözlemsel çalışmayı inceleyen sistematik derlemesine göre kask, motosiklet kazasında ölüm riskini yaklaşık yüzde 42, kafa yaralanması riskini yaklaşık yüzde 69 azaltıyor. Kuryenin gün boyu in-bin yaptığını düşündüğümüzde bu rakamlar, "kısa mesafe için kask takmasam da olur" düşüncesinin neden yanlış olduğunu gösteriyor.

Kurye için pratik tercih genellikle çene açılır kask; ancak çeneyi açık sürmeyi düşünüyorsanız etikette P/J ibaresi olmalı. Kaskın ECE 22.06 onaylı olması, kafaya tam oturması ve çene kayışının her seferinde bağlanması, kaskın kendisi kadar önemli. Ayrıntılar için "Kask Nasıl Seçilir" ve "ECE 22.06 Nedir" rehberlerimize bakabilirsiniz.

4. Eldiven, mont, pantolon ve bot

4 Kasım 2025'ten bu yana motosiklet sürücüleri ve yolcuları için koruyucu eldiven yasal zorunluluk. Yönetmelik belirli bir standart belirtmiyor; ancak sürtünme ve darbe koruması test edilmiş bir eldiven için EN 13594 belgesine bakmak gerekiyor. Düşme anında eller refleksle öne uzandığı için ilk temas eden bölge çoğunlukla avuç içidir; bu yüzden avuç içi takviyesi (slider) ve bilek kapaması olan modeller öne çıkar.

Montta ve pantolonda EN 17092 sınıflandırmasına (AAA, AA, A, B, C) ve omuz, dirsek, diz korumalarının EN 1621 belgeli olmasına bakın. Kurye için 4 mevsim bir mont ve korumalı bir pantolon, sık in-bin yapılan şehir sürüşünde konfor ile korumayı dengeleyen seçenektir. Botta ise bileği koruyan ama yürümeye uygun bir şehir botu, gün içinde merdiven çıkan bir kurye için spor botlardan daha pratiktir. Reflektif yelek yönetmelik gereği zorunlu olsa da görünürlük sağlar, düşmede koruma sağlamaz; montun yerine değil üstüne giyilmelidir.

• Kask: ECE 22.06, modülerde P/J onayı, doğru beden
• Eldiven: EN 13594 belgeli, bilek kapamalı, dokunmatik parmak
• Mont/pantolon: EN 17092 sınıfı (tercihen AA ve üzeri), EN 1621 korumalar
• Bot: bileği destekleyen, yürünebilir şehir botu
• Görünürlük: reflektif yelek ve ekipmanda reflektif paneller

5. Ekipmanın sınırları: çalışma koşulları da belirleyici

Ekipman kazanın sonucunu hafifletir, kazayı önlemez. Kurye Hakları Derneği, ölümlerin arkasındaki etkenler arasında paket başı ödeme, hız primleri, uzun çalışma saatleri, kötü havada çalışma ve denetim eksikliğini sayıyor. TÜİK'in 2025 verilerinde de en sık kusurun koşullara uygun olmayan hız olması, zaman baskısının risk üzerindeki etkisine işaret ediyor; ancak bu bağlantıyı kuryeler özelinde ölçen resmi bir çalışma yok.

Bireysel olarak yapılabilecekler: yorgunken ve görüşü kısıtlayan yağmurda hızı düşürmek, lastik ve fren bakımını aksatmamak, telefonu sabit bir tutucuya takıp sürüş sırasında elle kullanmamak ve yağmurluğu montun yerine değil üzerine giymek. Yağmurlu ve soğuk günlere özel öneriler için "Yağmurda Motosiklet Ekipmanı" ve "Kışlık Motosiklet Ekipmanı" rehberlerimize göz atabilirsiniz.