Kurye Yağmurluğu ve Montu Nasıl Seçilir? Su Sütunu, EN 343, Dikiş Bandı ve Görünürlük

Kuryenin yağmur ihtiyacı neden farklı?

Hafta sonu sürücüsü yağmura yakalanınca bir saat ıslak kalır ve eve döner. Kurye ise aynı yağmurda sekiz-on saat çalışır, her teslimatta motosikletten iner, binaya girer, merdiven çıkar ve yeniden biner. Bu yüzden kurye yağmurluğu üç sınavdan aynı anda geçmeli: saatlerce su almamalı, günde onlarca kez hızlıca giyilip çıkarılabilmeli ya da hiç çıkarılmadan yürünebilmeli ve trafikte görünür olmalı.

Kurye için genel ekipman listesini Kurye ve Paket Servis Sürücüleri İçin Ekipman Rehberi'nde, membranlı mont ile ayrı yağmurluk arasındaki temel farkı Yağmurda Motosiklet Ekipmanı rehberinde, setin yıllık maliyetini ise Kurye Ekipmanının Yıllık Maliyeti yazısında anlattık. Bu yazı, yağmurluk ve mont alırken etikette ve ürün sayfasında hangi rakama, hangi standarda bakacağını anlatıyor.

Su sütunu (mm) ne anlatır, ne anlatmaz?

Su sütunu, kumaşın üzerine ne kadar yüksek bir su kolonunun basıncını sızdırmadan taşıyabildiğini gösterir ve milimetre (mm H2O) ile verilir. Ürün sayfalarında gördüğümüz değerler geniş bir aralıkta: Shima Rainshell için 5000 mm, Tucano Urbano Nano Rain Extra ve Diluvio Start için 10.000 mm, DURT Yağmurluk Alt için 15.000 mm. Rakam büyüdükçe kumaş daha yüksek basınca dayanır; motosiklette kumaşa binen basıncı hız, seleye oturan beden ağırlığı ve sırt çantasının kayışları artırabilir.

Ama bu rakam tek başına yağmurluğun su almayacağını garanti etmez. İncelediğimiz ürün sayfalarında değerin yeni kumaşta mı, yıkama sonrasında mı ölçüldüğü ve dikişlerin test edilip edilmediği genellikle yazmıyor. Su çoğu zaman kumaştan değil dikişten, fermuardan, yakadan ve paçadan girer. Bu yüzden su sütunu değerini, dikiş bandı ve kapama ayrıntılarıyla birlikte değerlendir.

• Ürün sayfası örnekleri: Shima Rainshell 5000 mm, Tucano Urbano takımları 10.000 mm, DURT Yağmurluk Alt 15.000 mm
• Yüksek rakam: kumaşın daha yüksek basınca dayandığını gösterir
• Rakamın yanında dikiş bandı ve fermuar kapağı da ara

EN 343 sınıfları: belgeli yağmurluğun dili

Yağmura karşı koruyucu giysinin Avrupa standardı EN 343'tür. SATRA'nın özetine göre 2019 sürümünde su geçirmezlik dört sınıfa ayrılıyor: sınıf 1'de kumaş yeniyken en az 8000 Pa, sınıf 2'de ön işlemlerden sonra en az 8000 Pa, sınıf 3'te ön işlemlerden sonra en az 13.000 Pa, sınıf 4'te ise yine ön işlemlerden sonra en az 20.000 Pa basınca dayanmalı; dikişler de ayrıca test ediliyor. Sınıf 2 ve üzerinde uygulanan ön işlemler aşındırma, bükme, yakıt ve yağa maruz bırakma ve yıkamadır.

SATRA'nın verdiği dönüşümle 1000 Pa yaklaşık 102 mm su sütununa denk gelir; yani sınıf 1 ve 2 yaklaşık 816 mm, sınıf 3 yaklaşık 1326 mm, sınıf 4 yaklaşık 2040 mm demek. Bu rakamlar ürün sayfalarındaki 10.000 mm'lik değerlerin çok altında görünür, çünkü iki ölçüm aynı şeyi ölçmüyor: EN 343 kumaşı yıpratıldıktan sonra ve dikişiyle birlikte test eder. Bu yüzden 'EN 343 sınıf 3' ile '10.000 mm' doğrudan karşılaştırılamaz; belgeli bir sınıf, yıpranma sonrası performans hakkında daha çok şey söyler.

Türkiye'de Scudo Peru ve Tex Motor Forte GT 2001140 takımları EN 343 ve EN ISO 13688 belgeli olarak sunuluyor; ancak iki ürünün sayfasında da sınıf değerleri yazmıyor. Belgeli bir ürün alıyorsan etiketteki veya kullanım kılavuzundaki sınıf rakamını satıcıdan iste.

• Sınıf 1: yeni kumaş, en az 8000 Pa (yaklaşık 816 mm)
• Sınıf 2: ön işlem sonrası, en az 8000 Pa
• Sınıf 3: ön işlem sonrası, en az 13.000 Pa (yaklaşık 1326 mm)
• Sınıf 4: ön işlem sonrası, en az 20.000 Pa (yaklaşık 2040 mm)

Nefes alma: PVC mi, kaplamalı kumaş mı, membran mı?

Kurye yağmurluğun içinde yalnız oturmaz; iner, yürür, merdiven çıkar. Nefes almayan bir yağmurluk dışarıdan su almasa bile içeriden terle ıslatır. EN 343'te nefes alma da dört sınıfla gösteriliyor; SATRA'ya göre sınıf numarası yükseldikçe nefes alma iyileşir ve ölçüm ISO 11092 terleyen sıcak plaka yöntemiyle yapılır.

Ürün sayfalarındaki g/m²/24 saat değerleri ise farklı bir yöntem ailesinden gelir. SGS'nin karşılaştırmasına göre bu değerler kap yöntemleriyle ölçülür ve yöntemler sıcaklık (23°C ile 40°C arası), nem ve kap yönü bakımından birbirinden ayrılır; terleyen sıcak plaka yöntemi ise sonucu su buharı direnci (Ret, m²Pa/W) olarak verir. Yani iki üreticinin g/m²/24 sa değerlerini, aynı yöntemle ölçüldüğünü bilmeden karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. Örnek olarak Tucano Urbano Nano Rain Extra için 5.000, Shima Rainshell için 3000 g/m²/24 sa veriliyor; Diluvio Start'ın nefes alma değeri ise 0, yani kumaş nefes almıyor.

PVC yağmurluklar (ör. Tex 1134 ve Forte GT 2001160) ucuz ve dayanıklıdır ama nefes almaz. Dikişleri frekans baskıyla birleştirildiği için iğne deliğinden su alma riski düşüktür. Kısa teslimat mesafelerinde ve soğuk havada PVC iş görür; uzun vardiyada ve ılık yağmurda içeride terleme artar. Kaplamalı veya membranlı kumaş daha pahalıdır ama gün boyu daha kuru tutar.

• PVC: ucuz, dayanıklı, nefes almaz
• PU kaplamalı naylon/polyester: hafif, kısmen nefes alır
• Membranlı (lamine) kumaş: en iyi nefes alma, en yüksek fiyat

Dikiş bandı ve kapamalar: su asıl buradan girer

Dikişli bir yağmurlukta her iğne deliği potansiyel bir sızıntı noktasıdır. Bunu kapatmanın yolları ürün sayfalarında farklı adlarla geçiyor: DURT dikişleri içeriden PU bantla, Yaren Tekstil YRN-2789 termo kaynak bandıyla, Forte GT 2001140 üç katmanlı kaynak bantla, Scudo Peru kaynak bantla kapatıyor; Tucano Urbano yaka dahil bütün dikişlerin bantlı olduğunu belirtiyor. Yaren YRN-1551 ise suyla temas eden yerlerde dikiş kullanmadığını, parçaları yapıştırarak birleştirdiğini söylüyor; PVC takımlarda frekans baskı aynı işi görüyor.

Fermuar, kuryenin gün boyu en çok açıp kapattığı yer olduğu için ikinci zayıf noktadır. Fermuarın önünde su patı (kapak) ve cırt olmalı; YRN-2789'da çift su patı, boydan boya cırt ve su itici fermuar, Forte GT 2001140'ta ters fermuar ve su tahliye kanalı var. Yaka, bilek ve bel ayarı da önemli: kask altından ve kollardan giren su, kumaş ne kadar iyi olursa olsun içeriyi ıslatır.

• Dikişler: bantlı, kaynaklı veya dikişsiz (frekans baskı ya da yapıştırma)
• Ön kapama: fermuar + su patı + cırt
• Yaka, manşet ve bel: cırt veya lastikle ayarlanabilir

Sık in-bin için: paça, beden ve yürüme

Kurye yağmurluğu durak başına çıkarmaz; ya bütün gün üstünde kalır ya da yağmur başlayınca bir kez giyilir. Bu yüzden ilk bakılacak şey botu çıkarmadan giyilebilmesidir. Tucano Urbano Nano Rain Extra'nın paçasında körük ve cırtlı elastik ek, Diluvio Start'ta körüklü paça açıklığı var; Yaren YRN-2789'da paçalarda su itici fermuar ve cırtlı ayar bulunuyor.

Beden seçerken yağmurluğu mutlaka montunla birlikte dene: korumalı bir montun ve sırt koruyucunun üzerine geçecek, oturduğunda sırtta ve dizde gerilmeyecek bir beden gerekir. Scudo Peru'nun XS'ten 6XL'e uzanan beden aralığı bu yüzden işe yarar. Pantolonda ağ ve paça bölgesi sele ve egzozla temas eder; DURT bu bölgelerde ısıya dayanıklı PA66 takviye kullandığını belirtiyor. Yağmurlukla merdiven çıkıp in ve uzun paçaların ayağına dolanmadığından emin ol.

• Botu çıkarmadan giyilen, körüklü veya fermuarlı paça
• Montun ve korumaların üzerine rahat geçen beden
• Sele ve egzoz temasına dayanıklı ağ ve paça bölgesi

Görünürlük: koyu yağmurluk gece kaybolur

Karayolları Trafik Yönetmeliği motosiklet sürücüsünden gece seyahatlerinde reflektif yelek veya benzeri bir kıyafet giymesini istiyor. Yağmurluk montun üzerine giyildiği için montundaki reflektif şeritleri kapatabilir; bu yüzden yağmurluğun kendisinde de reflektif alan olmalı. Yaren YRN-2789'da ceket ve pantolonda EN 20471 standardında reflektif biye, Forte GT 2001140'ta ön, kol ve sırtta reflektif hatlar, Tucano Urbano takımlarında önde ve arkada reflektif baskılar var.

Gündüz için floresan renk, gece için retroreflektif malzeme işe yarar. Orta risk durumlarındaki görünürlük ekipmanının standardı EN 17353'tür ve tip AB, ikisini birlikte taşıyan ürünü gösterir. Tex Motor Forte GT reflektif yeleklerinde bu standardı belirtiyor. Siyah bir yağmurluk alacaksan üzerine EN 17353 tip AB bir yelek giymek en ucuz çözümdür. Standartların ayrıntısı Reflektörlü Yelek ve Görünürlük Standartları rehberinde.

Mont tarafı: CE sınıfı ve yağmurla birlikte düşünmek

Yağmurlukların çoğu düşmede koruma sağlamaz; koruma alttaki montun ve pantolonun işidir. Montta bakacağın etiket EN 17092'dir. SATRA'nın özetine göre AAA ve AA sınıfı giysilerde omuz, dirsek, kalça ve diz koruyucuları zorunlu; A sınıfında omuz, dirsek ve diz koruyucuları zorunlu, kalça isteğe bağlı. B sınıfı A ile eşdeğer sürtünme koruması verir ama darbe koruyucusu yoktur; C sınıfı ise yalnızca koruyucu taşıyan, tek başına sürtünme koruması sağlamayan bir katmandır. Tex Motor Forte GT montlarında EN 17092-4, yani A sınıfı belirtiliyor.

Su geçirmez membranlı bir 4 mevsim mont, kısa yağmurlarda ayrı yağmurluk giyip çıkarma zahmetini ortadan kaldırır; ama içten astarlı membranda dış kumaş suyu emer ve ağırlaşır. Bütün gün yağmurda çalışılan günlerde membranlı montun üzerine ayrıca yağmurluk giymek, montu da kuru ve hafif tutar. İkisini birlikte alacaksan yağmurluğu, montun koruyucularıyla şişmiş haline göre seç.

• Montta en az EN 17092 A sınıfı, mümkünse AA
• Yağmurluk koruma vermez, montun yerine geçmez
• Uzun yağmurlu vardiyada membranlı mont + yağmurluk birlikte

Telefon: su geçirmez cep ve gidon tutucu

Karayolları Trafik Kanunu'nun 73. maddesi seyir halindeyken cep telefonu ve benzeri haberleşme cihazlarını kullanmayı yasaklıyor ve idari para cezası öngörüyor. Navigasyonu gidona sabitlenmiş bir tutucudan ve sesli yönlendirmeyle takip et; teslimatı onaylamak, mesaj okumak gibi işleri yalnızca durduğunda yap.

Yağmurda telefon iki yerden zarar görür: cepte terle ve sızan suyla, gidonda doğrudan yağmurla. Yağmurlukta fermuarlı ve su patlı bir iç cep, gidonda ise yağmur kılıflı bir tutucu işini kolaylaştırır. Islak ekran ve ıslak eldiven dokunmatik kullanımı zorlaştırır; durduğunda ekranı silmek için cebinde küçük bir bez taşımak pratik bir çözümdür. Eldivenin dokunmatik parmak ucunun ıslakken de çalışıp çalışmadığını satın almadan önce dene.

• Seyir halinde telefon kullanmak yasak (KTK madde 73)
• Yağmur kılıflı gidon tutucu ve sesli navigasyon
• Yağmurlukta su patlı iç cep

Satın alma kontrol listesi

Mağazada ya da ürün sayfasında aşağıdaki maddeleri sırayla kontrol et. Bir bilgi sayfada yoksa satıcıdan yazılı iste; cevap alamıyorsan o özelliği yok kabul et.

• Su geçirmezlik: EN 343 sınıfı (tercihen 3 veya 4) ya da açıkça yazılmış su sütunu değeri
• Nefes alma: EN 343 nefes alma sınıfı veya g/m²/24 sa değeri; PVC ise nefes almadığını bil
• Dikişler: bantlı, kaynaklı ya da dikişsiz birleştirme
• Ön kapama: su patı ve cırt; yaka, bilek ve belde ayar
• Paça: botu çıkarmadan giyilebilen körük veya fermuar
• Beden: korumalı montun üzerine rahat geçiyor mu?
• Görünürlük: ön, arka, kol ve bacakta reflektif alan; açık renk ya da üstüne yelek
• Mont: EN 17092 sınıfı (en az A) ve EN 1621 koruyucular