Dirseklik ve Dizlik Nedir? Motosiklet Koruyucularını Doğru Seçmek
Güncelleme: · 6 dk okuma · Motorcu Kıyafeti editör ekibi
Dirseklik ve dizlik, düşme anında dirsek ve dize gelen darbeyi yayıp sönümleyen koruyuculardır; motosiklette bunlar EN 1621-1 standardına göre Level 1 ya da Level 2 olarak sertifikalanır. En iyi koruyucu, doğru seviyede olan ve düşme anında yerinden kaymayacak şekilde eklemin tam üstünde duranıdır.
Dirseklik ve dizlik ne işe yarar?
Motosiklet kazalarında dirsek ve diz, yere ilk temas eden ve kemiğin deriye çok yakın olduğu bölgelerdir. Koruyucu, darbe kuvvetini daha geniş bir alana yayar ve bir kısmını malzemenin içinde sönümler; böylece kemiğe ve ekleme ulaşan kuvvet azalır.
Koruyucu tek başına sürtünmeye karşı korumaz. Asfaltta kaymaya karşı dayanıklılığı mont ya da pantolonun kumaşı sağlar; koruyucu ise darbeyi karşılar. İkisi birlikte çalışır.
EN 1621-1: Level 1 ve Level 2
Omuz, dirsek, kalça ve diz koruyucuları Avrupa'da EN 1621-1 standardına göre test edilir. Testte koruyucuya belirli bir enerjiyle darbe uygulanır ve altına geçen kuvvet ölçülür. Altına ne kadar az kuvvet geçerse koruma o kadar iyidir.
Test kuruluşu SATRA'nın açıklamasına göre Level 1'de ortalama aktarılan kuvvet 35 kN'nin, Level 2'de ise 20 kN'nin altında olmalıdır. Yani Level 2 koruyucu aynı darbede vücuda belirgin biçimde daha az kuvvet geçirir. Level 2 koruyucular genelde biraz daha kalın olabilir, ancak modern viskoelastik malzemelerle fark eskisi kadar büyük değildir.
- Level 1: temel koruma, daha ince ve esnek olabilir
- Level 2: aynı darbede daha az kuvvet aktarır
- Her iki seviye de CE işaretli ve sertifikalı olmalıdır
CE etiketini nasıl okursun?
Sertifikalı bir koruyucunun üzerinde CE işareti, EN 1621-1 standart numarası ve seviye (1 ya da 2) yazar. Etikette ayrıca koruyucunun hangi vücut bölgesi için test edildiğini gösteren bir kısaltma bulunur; aldığın koruyucunun kullanacağın bölgeyle eşleştiğini kontrol et. Sıcak ve soğuk koşullarda da test edildiğini gösteren T+ ya da T- gibi ek işaretler görebilirsin.
"Köpük ped" ya da "koruma pedi" diye satılan, üzerinde standart numarası olmayan parçalar sertifikalı koruyucu değildir. Bazı montlarda dirsek cebi vardır ama içinde yalnızca şekil veren köpük bulunur; ürün açıklamasını dikkatle oku.
- CE işareti ve EN 1621-1 yazısı
- Seviye: 1 ya da 2
- Tip kodu: E (dirsek), K veya KL (diz)
- Varsa sıcaklık testi işaretleri (T+ / T-)
Mont içi mi, kayışlı mı?
Motosiklet montu ve pantolonlarının çoğunda dirsek ve diz cepleri vardır; koruyucu bu ceplere yerleşir. Bu en pratik çözümdür, ama koruyucunun ekleme oturması giysinin bedenine ve kesimine bağlıdır. Bol bir montta dirseklik düşme anında kayabilir.
Kayışlı (strap-on) dirseklik ve dizlikler doğrudan uzva bağlanır ve giysiden bağımsız olarak yerinde durur. Kot ya da cepsiz pantolonla sürenler, arazi ve enduro kullanıcıları için iyi bir seçenektir. Dezavantajı, yazın sıcak olması ve takıp çıkarmanın zaman almasıdır.
- Mont/pantolon içi: pratik, ama bedene ve kesime bağlı
- Kayışlı: giysiden bağımsız, daha sabit
- Kayışlıyı bol giysinin altına giy, sıkıştırma yapmasın
Beden ve doğru konum
Koruyucu sürüş pozisyonunda eklemin tam üstünde durmalıdır. Motosiklete oturup kollarını gidona, ayaklarını basamağa koyduğunda dirseklik dirsek kemiğini, dizlik diz kapağını örtmelidir. Ayakta dururken doğru görünen koruyucu, sürüş pozisyonunda kayabilir.
Birçok pantolonda dizlik cebinin yüksekliği ayarlanabilir; bunu mutlaka kendi bacak boyuna göre ayarla. Koruyucuların da farklı boyları vardır; uzun kollu ya da uzun bacaklı biriysen daha uzun bir koruyucu daha iyi örtme sağlar.
- Motosiklet üzerinde, sürüş pozisyonunda kontrol et
- Varsa diz cebi yüksekliğini ayarla
- Koruyucu eklemin iki yanını da örtmeli
Slider ile koruyucu aynı şey değil
Pist ve sportif sürüş montlarında dirsekte, tulumlarda dizde dışarıdan takılan sert plastik parçalar görürsün. Bunlara slider (kaydırıcı) denir. Görevleri, dirsek ya da diz yere değdiğinde kaymayı kolaylaştırmak ve deriyi aşınmadan korumaktır; darbe sönümleme için değil.
Slider, içerideki sertifikalı koruyucunun yerini tutmaz. Slider'lı bir montta da içeride EN 1621-1 koruyucu olup olmadığını kontrol et. Aşınan slider'lar ayrı olarak değiştirilebilir.
Ne zaman değiştirmeli?
Ciddi bir darbe alan, çatlayan, kalıcı ezilme izi taşıyan ya da malzemesi sertleşip ufalanmaya başlayan koruyucuyu değiştir. Bazı viskoelastik malzemeler tekrar eden darbelere dayanacak şekilde tasarlanır, ama hasarı gözle anlamak her zaman mümkün değildir. Üreticinin kullanım talimatındaki değişim önerisini esas al.
Giysiyi yıkamadan önce koruyucuları mutlaka çıkar; çoğu koruyucu makinede yıkanmaz. Nemli bezle silip gölgede kurutmak genelde yeterlidir.
- Çatlak, kalıcı ezilme ya da ufalanma varsa değiştir
- Kaza sonrası koruyucuyu kontrol et
- Üreticinin talimatını ve kullanım ömrünü dikkate al
Sık sorulan sorular
Level 2 her zaman daha mı iyi?
Aynı darbede daha az kuvvet aktardığı için koruma açısından evet. Ancak yerinde durmayan bir Level 2 koruyucu, doğru oturan bir Level 1'den daha az işe yarar. Önce oturuşa, sonra seviyeye bak.
Bisiklet dizliği motosiklette kullanılır mı?
Önerilmez. Bisiklet koruyucuları farklı standartlara göre test edilir. Motosiklet için EN 1621-1 sertifikalı koruyucu ara.
Montumun içindeki dirseklik sertifikalı mı, nasıl anlarım?
Koruyucuyu cebinden çıkar ve üzerindeki yazıya bak. CE işareti, EN 1621-1 ve seviye bilgisi yoksa sertifikalı koruyucu değildir; uyumlu bir sertifikalı koruyucuyla değiştirebilirsin.
Başka markanın koruyucusunu montuma takabilir miyim?
Boyutları ve şekli cebe uyuyorsa genelde olur, ancak cepten taşan ya da içinde dönen koruyucu doğru konumda durmaz. Mümkünse giysinin üreticisinin önerdiği koruyucuyu kullan.
